کمیته فنی کنسرو آبزیان کشور

وابسته به سندیکای صنایع کنسرو ایران

سخن بی پرده


در خبرها خواندیم که مجمع تشخص مصلحت نظام، طی مصوبه ای نظر مجلس را در مورد واگذاری امر نظارت بر غذا به سازمان ملی استاندارد، تایید نموده و گویا قرار است تمامی امور مربوط به نظارت بر غذا از سازمان غذا و دارو به سازمان ملی استاندارد محول گردد....


 ادامه مطلب 

 آرشیو مطالب 

فعالیت های سندیکا


اولین جلسه بحث و تبادل نظر پیرامون تعیین قیمت مصرف کننده و فروش محصولات کنسرو ماهی در سال 97 و موضوع تجدید نظر استاندارد 2870

 ادامه مطلب 

 آرشیو مطالب 

یادداشت


مسمومیت با هیستامین در اثر مصرف ماهی

اسید آمینه هیستیدین که مقدار قابل توجهی از آن در ماهی تون وجود دارد، تحت تاثیر آنزیم هیستیدین دکربوکسیلاز به عامل آلرژی زایی به نام هیستامین تبدیل می شود...

 ادامه مطلب 

 آرشیو مطالب 

مقدمه ای بر ارزیابی احتمال خطر در مواد غذایی

مقدمه

استفاده از ارزیابی احتمال خطر در حال حاضر جایگاه ویژه خود را پیدا کرده و بعنوان یک روش علمی برای تهیه و توسعۀ استانداردهای کیفی و سلامتی مواد غذایی مورد توجه قرار گفته است . در طی سالهای اخیر استفاده از کلمۀ " احتمال خطر یا Risk " بطور فزاینده ای در ارتباط با ایمنی مواد غذایی ، مورد استفاده قرار گفته است. جملاتی مانند " مقررات باید مبتنی بر احتمال خطر باشند " ، " تجزیه و تحلیل احتمال خطر باید انجام پذیرد " و "ما نیاز داریم تا احتمال خطر را در بین تمام دست اندرکاران مورد گفتگو قرار دهیم " ، به میزان زیادی به چشم میخورند. این اهمیت و تأکید بر احتمال خطر از کجا آمده است ؟ احتمالا این امر ناشی از توسعۀ استفاده از سیستم تجزیه و تحلیل مخاطرات ، شناسایی نقاط کنترل بحرانی 1 ( HACCP ) میباشد که در دهه های 1980 و 1990 میلادی ، صنایع را با تحول روبرو ساخت . اصل اول سیستم HACCP مقرر میدارد که تجزیه و تحلیل مخاطرات بایستی انجام پذیرد . ابتدا مخاطراتی که احتمال وقوع آنها وجود دارد باید شناسایی گردیده و سپس شدت هرکدام از آن مخاطرات ، ارزیابی شده و متعاقب آن احتمال وقوع آن مخاطرات مورد ارزیابی قرار گیرد . این دو فاکتور ( شدت و احتمال وقوع ) در مورد احتمال خطر ، مورد بحث ما میباشد.

نکتۀ دیگر در ارتباط با اهمیت ارزیابی احتمال خطر، افزایش تجارت بین المللی می باشد که مطالبات جدیدی در ارتباط با ایمنی و کیفیت مواد غذایی از آن حاصل میگردد . در خصوص کیفیت و سلامتی مواد غذایی روشهای جدیدتری توسعه یافته اند تا احتمال خطر حاصل از انتقال عوامل عفونی و خطر ساز را از طریق مرز کشورها مشخص نموده و مشکلات مربوط به کیفیت و بیماریهای نوظهور حاصل از مواد غذایی آلوده را تعیین نمایند . این امر نیازمند بوجود آمدن و توسعۀ چارچوبهای قانونی جدید در خصوص کیفیت و سلامتی بوده است که با اجرایی شدن موافقتنامه های بهداشت دام و گیاه2SPS و موانع تکنیکی برای تجارت یا3 TBT مربوط به سازمان تجارت جهانی یا 4WTO از سال 1995 میلادی به اوج خود رسیده اند. دو بند از این موافقت نامه ها از اهمیت بیشتری برخوردارند:

  • مقررات ملی مربوط به بهداشت دام و گیاه و نیازمندیهای کیفی باید منعکس کنندۀ استانداردهایی باشند که توسط مراجع بین المللی تدوین کنندۀ استاندار مانند کدکس بین المللی مواد غذایی ، برای کیفیت و سلامتی مواد غذایی مورد موافقت قرار گرفته اند.
  • استانداردهای ملی و محلی در صورتی میتوانند با استانداردهای بین المللی متفاوت باشند که برای تهیۀ آنها از روشهای علمی و ارزیابی احتمال خطر، استفاده شده باشد.
ارزیابی احتمال مخاطرات میکروبی در مواد غذایی توسط کمیسیون بین المللی کدکس (CAC) بعنوان اولویت تشخیص داده شده است. در سی و دومین نشست کمیتۀ بهداشت مواد غذایی کدکس2 (CCFH) در سال 1999 میلادی ، یک لیست شامل نام 21 عامل بیماریزا که نیازمند اولویت در ارزیابی احتمال خطر بصورت کارشناسی میباشند ، اعلام گردید . در پاسخ به این در خواست ، سازمان خواروبار و کشاورزی سازمان ملل ( FAO ) و سازمان بهداشت جهانی ( WHO ) بطور مشترک برنامه ای را برای کارکردن برروی موضوعات اعلام شده بمنظور مشورت و بررسی های کارشناسی در خصوص ارزیابی احتمال مخاطرات میکروبی مواد غذایی در بین کشورهای عضو و کمیسیون بین المللی کدکس مواد غذایی ، شروع نمودند. این موضوع گروه های کارشناسی را درگیر تهیۀ پیش نویس های اولیه در 4 زوج عامل بیماریزا و محصول مورد نظر اولویت دار نمود :
  • لیستریا مونوسایتوجنز درغذاهای آمادۀ مصرف
  • سالمونلادر تخم مرغ و جوجه های گوشتی
  • کمپیلوباکتر در جوجه های گوشتی
  • ویبریو در غذاهای دریایی .
با توجه به تمامی اینها، ارزیابی احتمال خطر برای تمامی گروههای ذیربط مانند شرکتها، دولتهای ملی و قانون گزاران بین المللی دارای اهمیت میباشد . این مسئله اهمیتی نداردکه شما در چه قسمتی از صنایع غذایی فعالیت مینمائید زیرا ارزیابی احتمال خطر ، یا در حال حاضر قسمت مهمی از فعالیتهای شما را شامل میشود یا در آینده ای نزدیک در برخواهد گرفت . این کار میتواند یک فعالیت گران و پرهزینه باشد ولی در انتها با توجه به منابع بکار گرفته شده، دارای ارزش زیادی خواهد بود.

اصول ارزیابی احتمال خطر
احتمال خطر و تجزیه و تحلیل احتمال خطر به زبان ساده :
ارزیابی احتمال مخاطرات میکروبی وشیمیایی دارای اهمیت جدی در ارتباط با سلامتی انسان میباشند . همانطوریکه مراحل و سلسله مراتب تجزیه و تحلیل احتمال خطر در حال کامل شدن میباشد ، خود این امر باعث بهبود و توسعۀ ابزارهای مورد نیاز و زبان مورد استفاده میشود ، در این مقاله چگونگی اقداماتی که این ابزار ها میتوانند انجام دهند به زبان ساده شرح داده شده است . در ابتدا باید متذکر شد که اصطلاحات و تعاریف مورد استفاده در تجزیه و تحلیل احتمال خطر در کتاب " اصول و راهنمای انجام ارزیابی احتمال مخاطرات میکروبی " که توسط کمیسیون بین المللی کدکس مواد غذایی ( CAC/GL-30,1999 ) به چاپ رسیده ، آورده شده است.


احتمال خطر : ( Risk )
احتمال وقوع اثرات نامطلوب برای سلامتی و شدت این اثرات متعاقب حضور یک مخاطره یا مخاطرات در مواد غذایی ، احتمال خطر نامیده میشود. احتمال خطر شامل 2 قسمت می باشد:

  1. شدت این اثرات متعاقب وقوع این خطر
  2. احتمال اینکه یک مخاطره ما را تحت تأثیر قرار دهد
مخاطره : ( Hazard )
وجود یک عامل بیولوژیک ، شیمیایی یا فیزیکی یا شرایط حاصله از آنها در مواد غذایی که توانایی ایجاد اثرات نامطلوب برای سلامتی را داشته باشند .

تجزیه و تحلیل احتمال خطر : (Risk analysis)
فرآیندی است شامل 3 قسمت :
  • ارزیابی احتمال خطر (risk assessment)
  • مدیریت احتمال خطر (risk management)
  • ارتباطات متقابل مربوط به احتمال خطر (risk communication)
یک سؤال مشترک که وجود دارد این است که " کدام یک از این 3 قسمت را باید در ابتدا انجام داد ؟ " در اکثر موارد ، مدیران احتمال خطر ، نیاز به ارزیابی احتمال خطر و انتخاب تیم ارزیابی کنندگان را در اولویت قرار میدهند . بصورت ایده آل ، آنان باید همچنین فرآیند تبادل نظر و رد و بدل کردن اطلاعات مربوط به احتمال خطر را هرچه زودتر شروع نمایند تا تمامی علاقه مندان و گروههای تأثیر پذیر از همان روز اول بفهمند که چه اتفاقاتی در حال وقوع میباشند . بصورت تاکتیکی این یک اشتباه خواهد بود که با مردم بطور یکسان برخورد نشود زیرا اگر حتی آنان با انجام ارزیابی موافق باشند ، دورنگه داشتن آنها از فرآیند انجام کار باعث ناراحتی و ناخشنودی آنان خواهد شد.

ارزیابی احتمال خطر:

یک فرآیند مبتنی برعلم بوده که شامل مراحل ذیل می باشد:

  • شناسایی مخاطرات (hazard identification)
  • توصیف مخاطرات(hazard characterization)
  • ارزیابی میزان وقوع خطر (exposure assessment)
  • توصیف احتمال خطر (risk characterization)
هدف از ارزیابی احتمال خطر، تخمین زدن سطح بیماریهایی است که ممکن است در جمعیت مورد نظر ما در اثر مصرف یک محصول یا گروهی از محصولات بوقوع بپیوندند .

شناسایی مخاطرات :
شناسایی عوامل بیولوژیک، شیمیایی و فیزیکی که در صورت حضور در یک مادۀ غذایی یا گروهی از مواد غذایی میتوانند باعث اثرات سوء در سلامتی مصرف کنندگان شوند. این اولین مرحله در ارزیابی احتمال خطر بوده و یک فرآیند غربالگری است تا مشخص نماید که چه مخاطراتی در یک فرآوردۀ خاص وجود دارند. بعنوان مثال، باکتری کلستریدیوم بوتولینیوم بعنوان یک مخاطره در غذاهای دریایی کنسرو شده ، دودی و بسته بندی شده در خلاء شناسایی گردیده است اما برای سایر غذاهای دریایی به نظر نمیرسد که بعنوان مخاطره شناسایی گردد. بدین ترتیب، شناسایی مخاطرات یک غربال اولیه است که به مدیران ارزیابی خطر اجازه میدهد تا زوجهای فرآورده / عامل بیماریزا را که مورد توجه نمیباشند، حذف نمایند.

توصیف مخاطرات :
ارزیابی کمی و یا کیفی اثرات نامطلوبی که در اثر عوامل بیولوژیک، شیمیایی و فیزیکی که ممکن است در مواد غذایی وجود داشته باشند، انجام میگیرد. در خصوص ارزیابی مخاطرات میکروبی، خود میکروارگانیزم و یا سموم آن باید مورد توجه قرار گیرد.
در ارتباط با توصیف مخاطره ، دو قسمت وجود دارد:

  • توصیف اثرات مخاطره (میکروارگانیزم و یا سم آن).
  • رابطۀ بین میزان مصرف و پاسخ داده شده به آن (در صورت وجود)( Dose-Response relationship ).
ارزیابی میزان مصرف و پاسخ داده شده به آن:
مشخص کردن رابطۀ بین میزان در معرض قرارگرفتن یک عامل شیمیایی ، بیولوژیک یا فیزیکی و شدت یا فراوانی اثرات نامطلوب آن برسلامتی ، میباشد. برای هر شخص خاص، میزان در معرض قرارگرفتن و پاسخ داده شده به آن ( Dose- Response ) به مقدار مخاطره ای که شما دریافت میکنید با این احتمال که باعث آلودگی شما شده و در صورت بیمار شدن ، به میزان و شدت بیماری حاصله ، بستگی دارد . بعنوان مثال ، اکثر افراد سالم میتوانند تعداد زیادی باکتری لیستریا مونوسایتوجنز ( ممکن است 100 میلیون سلول و یا بیشتر ) را مصرف نمایند بدون اینکه بصورت جدی بیمار شوند . در مقابل ، در افراد حساس ( جنین ، نوزادان ، افراد مسن یا کسانیکه دارای نواقص سیستم ایمنی میباشند ) ، میزان خیلی کمتر ( ممکن است 10 هزار سلول و یا خیلی کمتر ) باعث بیماریهای جدی شده و در حدود 30 درصد مرگ و میر ایجاد نماید . در بانک اطلاعاتی شما میتوانید لیستی از میزان مصرف و پاسخ داده شده به آن برای چندین میکروارگانیزم و سموم آنهارا پیدا نمائید.


ارزیابی وقوع خطر
ارزیابی کمی و یا کیفی مقدار دریافت عوامل بیولوژیک، شیمیایی و فیزیکی از طریق مواد غذایی و دیگر منابع مرتبط، می باشد. برای انجام عملیات ارزیابی میزان در معرض قرار گرفتن، شما به اطلاعاتی در 2 زمینه نیاز دارید:

  • تعداد وعده های مصرف شده از مواد غذایی که بطور بالقوه خطرناک میباشند .
  • سطح آلودگی مواد غذایی مصرف شده به میکروارگانیزم ها و یا سموم آنها در زمانی که مصرف شده اند.
برای بدست آوردن این اطلاعات ، شما احتمالا باید میکروارگانیزم ها و یا سموم آنها را در طی چرخۀ فرآوری و آماده سازی، تعقیب نموده و میزان تغییراتی که د راین چرخه برای مخاطره اتفاق افتاده است را تخمین بزنید.


توصیف احتمال خطر
فرآیند مشخص کردن تخمین های کمی و یا کیفی، شامل موارد غیرقطعی، از احتمال وقوع و شدت مخاطرات یا اثرات نامطلوب و بالقوۀ آنها برسلامتی در یک جمعیت براساس: شناسایی مخاطره، توصیف مخاطره و ارزیابی میزان درمعرض خطر قرار گرفتن . وقتی شما توصیف احتمال خطر را انجام دادید ، شما شناسایی مخاطره ، ارزیابی میزان وقوع خطر و توصیف مخاطره را باهم مخلوط نموده اید تا یک تخمین از احتمال خطر را بدست آورید.


تخمین احتمال خطر
خروجی و ماحصل توصیف احتمال خطر می باشد. این ممکن است از یک تخمین کیفی ( زیاد ، کم ، متوسط ) تا یک تخمین کمی در جایی که انتظار میرود مردم در اثر یک محصول یا مخاطره خاص، بیمار شوند، متغیر باشد. توصیف احتمال خطر ممکن است نیمه کمی باشد و شما احتمال خطر را طبقه بندی نموده که در اینصورت یک عدد در یک دامنۀ خاص بعنوان مثال صفر تا 100 خواهد بود.


مدیریت احتمال خطر
فرآیندی مجزا از ارزیابی احتمال خطر برای بررسی و اتخاذ سیاستهای متناوب که نتیجۀ مشاوره با تمامی قسمتهای مرتبط، ملاحظۀ ارزیابی احتمال خطر و دیگر فاکتورهای مرتبط با محافظت از سلامتی مصرف کنندگان و بهبود عملیات تجاری سالم و در صورت نیاز، انتخاب روشهای کنترلی و پیشگیرانۀ مناسب می باشد. مدیران احتمال خطر دارای وظیفۀ دشواری میباشند زیرا آنان باید نقطه نظرات گروههای مختلف را در نظر داشته باشند. سعی در پیدا کردن یک نقطه نظر مشترک بین دیدگاههای دانشمندان، صنایع، گروههای مصرف کننده، سیاست گذاران و قانون گذاران اغلب غیرممکن است، اما این آن چیزی است که مدیران احتمال خطر نیاز دارند تا انجام دهند.


تبادل متقابل ا طلاعات احتمال خطر
تبادل متقابل اطلاعات و نظرات در تمام فرآیند تجزیه و تحلیل احتمال خطر با توجه به مخاطرات و احتمال خطر ، فاکتورهای مرتبط با احتمال خطر و آگاهیهای احتمال خطر بین ارزیابی کنندگان احتمال خطر، مدیران احتمال خطر، مصرف کنندگان، صنایع، تشکل های دانشگاهی و دیگر گروههای علاقه مند، شامل شرح یافته های مرتبط با ارزیابی احتمال خطر و تصمیمات پایه ای برای مدیریت احتمال خطر می باشد. تبادل اطلاعات مربوط به احتمال خطر یک وظیفه و کار بسیار سختی میباشد زیرا تمامی دست اندرکاران را درگیر می نماید. یک مشکل عمده، آگاه کردن مصرف کنندگان از این موضوع میباشد که مادۀ غذایی مورد نظر عاری از احتمال خطر نبوده و متعاقب آن، آنها باید برای وقوع تعدادی مرگ و میر و تعدادی بیمار در اثر مصرف این محصول خاص در هر سال ، آماده باشند. تبادل اطلاعات مربوط به احتمال خطر شامل تغییرات در ادراک و آگاهیهای دست اندرکارانی است بنحوی که همگی آنها را به سمت یک هدف اصلی سوق داده و مانع دور شدن هرکدام از دیگران شود.


ارزیابی کمی احتمال خطر

یک نوع ارزیابی احتمال خطر که ارائه دهندۀ بیان عددی احتمال خطر و نشان دهندۀ موارد مشکوک وابسته به آن می باشد. ( WHO ,1995 ) 

یک ارزیابی کمی مشخص احتمال خطر در سال 2000 میلادی توسط Lindqvist و Westoo برای ماهی دودی در سوئد انجام گرفته و پیش بینی کرده است که تعداد بیماری حاصله در مصرف کنندگان با بیشترین احتمال خطر بین 47 تا 2800 ( متوسط 168 ) مورد، متفاوت خواهد بود.


ارزیابی کیفی احتمال خطر

یکنوع ارزیابی احتمال خطر براساس اطلاعاتی که به مقدار کافی برای تخمین عددی احتمال خطر نباشند، با این حال، براساس اطلاعات کارشناسی قبلی و مشخصات موارد مشکوک وابسته، اجازه میدهد که احتمال خطر در گروههای توصیفی، طبقه بندی یا جداسازی گردد. یک ارزیابی کیفی مشخص احتمال خطر توسط Huss ، Reilly و Ben Embarek در سال 2000 میلادی انجام گرفته و آنها تخمین زده اند که احتمال خطر در اثر مصرف نرمتنان، ماهیانی که بصورت خام خورده میشوند، ماهیانی که بصورت کم محافظت شده اند و ماهیانی که حرارت متوسط دیده اند، زیاد می باشد. محصولاتی که دارای احتمال خطر کم بوده اند عبارتند از: ماهیان و سخت پوستان منجمد، سرد شده، ماهیان نیمه محافظت شده و ماهیانی که فرآیند حرارتی (کنسرو)  دیده اند. ماهیان خشک شده و شدیداً نمک سود شده، بدون احتمال خطر مورد توجه قرارگرفته بودند.


پروندۀ احتمال خطر

عبارت از توصیف یک مشکل سلامتی غذا و مفاهیم مربوط به آن که بمنظور مشخص کردن عناصر یک مخاطره یا احتمال خطر که مرتبط با تصمیمات مدیریت احتمال خطر می باشند، تهیه شده باشد. این روش در استرالیا برای مشخص کردن تمام صنایع غذایی مورد استفاده قرارگرفته است. تشکیل پروندۀ احتمال خطر راهی است برای تشخیص سریع محصولاتی که در بین یک گروه مشخص از محصولات باید مورد توجه بیشتر قرار گیرند. این دقیقاً همان چیزی است که Huss ، Reilly و Ben Embarek در مورد مثال قبلی برای صنایع شیلاتی در سال 2000 انجام دادند. اگر شما برای صنعتتان، پروندۀ احتمال خطر تشکیل داده باشید، ممکن است به تفاوتهایی در برآوردهای احتمال خطر، دست پیدا کنید. بعنوان مثال، ماهیان خشک شده و شدیداً نمک سود شده معمولاً دارای احتمال خطر نمی باشند. اما چنانچه یک فصل بارانی منجر به تشکیل کپک شود، آیا کپک ها قادر به تولید افلاتوکسین خواهند بود؟ برآورد احتمال خطر در این مورد مطمئناً صفر نخواهد بود.

یک گزارش اخیر مشورتی مشترک بین FAO و WHO ( سال 2002 )، بیان می نماید که هدف از تشکیل پرونده احتمال خطر این است که مارا برای تصمیم گیری در مورد آنچه در آینده باید انجام دهیم و جاهایی که منابع را برای ارزیابی علمی با جزئیات بیشتر باید متمرکز سازیم، قادر سازد. پروندۀ احتمال خطر در بردارندۀ اطلاعاتی که بصورت سازمان دهی شده جمع آوری شده و برای تصمیم گیری مورد نیاز می باشد، بوده و این از مسئولیت های مدیران احتمال خطر می باشد ( اگرچه ممکن است این کار به قسمتهای مناسب ، واگذار گردد).

شفافیت

ازمشخصات یک فرآیند می باشد در صورتیکه اصول، مراحل و روش توسعه، اجبارها، فرض ها، قضاوتهای اضافی، تصمیمات، محدودیت ها و موارد نامعلوم از تصمیمات گرفته شده بطور کامل و نظام مند، مستند شده و برای بررسی و مرور قابل دسترسی باشند. وقتیکه ارزیابی احتمال خطر برای مرور و بررسی همکاران یا عموم مردم ارائه گردیده و بررسی کنندگان اغلب اظهار می دارند که شفافیت کافی وجود ندارد، بدان معنی است که آنها قادر نبوده اند تا اطلاعات مهم را پیدا نموده یا نحوۀ محاسبه را نفهمیده اند یا ارزیابی کنندگان احتمال خطر بطور کامل روشهای مورد استفادۀ خود را توضیح نداده اند.


تجزیه و تحلیل موارد نامعلوم

روشی است که برای تخمین موارد نامعلوم ناشی از اطلاعات ورودی مدل، فرضیات و یا شکل ساختمانی، مورد استفاده قرار میگیرد. ارزیابی های احتمال خطر همیشه یا اغلب مواقع دارای مراحلی میباشد که مشخص مینماید در یک یا چند محدودۀ کاری، اطلاعات ناقص در دسترس بوده و در نتیجه یک مقدار مشخص از احتیاط را باید در خصوص تخمین ها در نظر گرفت  احتیاط بعنوان نتیجۀ نقص در اطلاعات کامل و جامع منجر به موارد نامعلوم شده و شما باید همیشه شکاف در اطلاعات را که منجر به این موارد نامعلوم شده است را ثبت نمائید. بعداً اگر آگاهی و دانش در آن مورد قابل دسترسی باشد، سطح موارد نامعلوم کاهش خواهد یافت و تخمین احتمال خطر با دقت بیشتر انجام خواهد شد.


اصول و روشهایی برای ارزیابی احتمال خطر

در سال 1999 میلادی ، کمیسیون کدکس مواد غذایی ، اصول و راهنمای عمومی برای انجام ارزیابی احتمال خطرات میکروبی را تنظیم نمود ( FAO/WHO,2001) . بدلیل اینکه ما ، مخاطرات غیرمیکروبی را نیز در نظر داشته ایم، این اصول از کدکس اصول ارزیابی خطرات میکروبی استخراج گردیده و در موادری که امکان پذیر بوده است ، کلمۀ میکروبی حذف گردیده است. این اصول مشخص مینمایند که:

  1. ارزیابی احتمال خطر باید کاملاً براساس اصول علمی باشد .
  2. باید بصورت عملی بین ارزیابی احتمال خطر و مدیریت احتمال خطر ، جداسازی وجود داشته باشد.
  3. ارزیابی احتمال خطر باید براساس یک روش دارای ساختار که شامل شناسایی مخاطرات، توصیف مخاطرات، ارزیابی میزان در معرض خطر قرار گرفتن و توصیف احتمال خطر، می باشد، انجام پذیرد.
  4. ارزیابی احتمال خطر باید بوضوح هدف از انجام کار، شامل نوع تخمین احتمال خطر که بعنوان خروجی خواهد بود را مشخص نماید.
  5. انجام عملیات ارزیابی احتمال خطر باید شفاف باشد.
  6. هرگونه عامل تحمیلی که به ارزیابی احتمال خطر ضربه وارد می نماید مانند هزینه، منابع یازمان باید مشخص گردیده و اثرات حاصل از آنها توضیح داده شود.
  7. تخمین احتمال خطر باید شامل توصیف موارد نامعلوم ومحل هایی که این موارد نامعلوم در طی فرآیند ارزیابی احتمال خطر از آن بوجود آمده اند، باشد.
  8. اطلاعات باید بگونه ای باشند که موارد نامعلوم در تخمین احتمال خطر را بتوان مشخص نموده، اطلاعات و سیستم جمع آوری اطلاعات باید تا حدامکان از نظر کیفی مؤثر و دقیق بوده تاجائیکه موارد نامعلوم در تخمین احتمال خطر به حداقل کاهش یا بد.
  9. ارزیابی احتمال خطرات میکروبی باید به روشنی و صراحت، شرایط رشد، محافظت و مرگ میکروارگانیزم ها در مواد غذایی را مشخص نموده و پیچیدگی و اثرات تداخل (شامل پیامدهای آن) بین انسان و عامل، متعاقب مصرف آن و همچنین توانایی آن برای گسترش و انتقالهای بعدی را توضیح دهد.
  10. در صورت امکان و مواقعی که ممکن باشد، تخمین احتمال خطر باید با مقایسۀ اطلاعات بیماریهای انسان هرچند وقت مورد ارزیابی مجدد قرار گیرد.
  11. ارزیابی احتمال خطر ممکن است با در دسترس قرار گرفتن اطلاعات جدید، نیاز به ارزیابی مجدد داشته باشد.


دکتر محمودرضا اکبریان

مسئول دپارتمان آموزش کمیته فنی کنسرو آبزیان کشور

جستجو

تبلیغات